Als zzp’er krijg je bij het versturen van facturen meestal te maken met btw. In Nederland gelden drie btw-tarieven: 21%, 9% en 0%. Daarnaast zijn bepaalde goederen en diensten vrijgesteld van btw. Welk tarief je moet toepassen, hangt af van wat je verkoopt, aan wie je levert en soms ook van de plaats waar je klant gevestigd is.
Het juiste btw-tarief bepalen is belangrijk. Bereken je te weinig btw, dan kan het verschil voor jouw rekening komen. Bereken je te veel btw, dan kan je klant een onjuiste factuur ontvangen en moet je mogelijk een correctie uitvoeren.
In dit artikel leggen we uit welke btw-tarieven er zijn, wanneer je ze gebruikt en hoe je btw berekent. Ook bespreken we de verschillen tussen het 0%-tarief, btw-vrijstellingen en de verleggingsregeling.
Welke btw-tarieven gelden in Nederland?
Nederland kent drie btw-tarieven. Het algemene tarief is 21%, het verlaagde tarief is 9% en voor bepaalde leveringen en diensten geldt het 0%-tarief.
| Btw-tarief | Wanneer van toepassing? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| 21% | Algemene tarief | Adviesdiensten, elektronica, software en veel zakelijke diensten |
| 9% | Specifiek aangewezen goederen en diensten | Veel voedingsmiddelen, boeken en kappersdiensten |
| 0% | Bepaalde leveringen en diensten, vooral internationaal | Uitvoer van goederen en bepaalde leveringen binnen de EU |
| Vrijgesteld | Wettelijk vrijgestelde activiteiten | Bepaalde zorg, onderwijs en financiële diensten |
Een btw-vrijstelling is geen afzonderlijk btw-tarief. Het onderscheid is belangrijk omdat een vrijstelling meestal gevolgen heeft voor het recht op aftrek van voorbelasting.
Het uitgangspunt is dat je 21% btw berekent, tenzij voor jouw levering of dienst een ander tarief of een vrijstelling geldt.
Het algemene btw-tarief van 21%
Het algemene btw-tarief in Nederland bedraagt 21%. Dit tarief geldt voor de meeste producten en diensten waarvoor geen bijzondere btw-regeling van toepassing is.
Voor veel zzp’ers is 21% het tarief dat zij het vaakst gebruiken.
Voorbeelden van producten en diensten met 21% btw
Onder het algemene btw-tarief vallen doorgaans:
- Advies- en consultancywerkzaamheden.
- Administratieve en boekhoudkundige dienstverlening.
- ICT-diensten en softwareontwikkeling.
- Marketing- en communicatiediensten.
- Elektronische apparatuur.
- Kantoorartikelen en veel andere zakelijke producten.
- Veel onderhouds- en reparatiewerkzaamheden.
Let op: ook binnen een branche kunnen verschillende btw-tarieven voorkomen. De aard van de specifieke prestatie bepaalt welk tarief van toepassing is.
Rekenvoorbeeld: 21% btw berekenen
Stel dat je als zelfstandig consultant een opdracht uitvoert voor €1.000 exclusief btw.
| Onderdeel | Bedrag |
|---|---|
| Dienst exclusief btw | €1.000 |
| Btw (21%) | €210 |
| Totaal inclusief btw | €1.210 |
Je klant betaalt €1.210. De €210 aan btw verwerk je als verschuldigde btw in je btw-administratie.
Wanneer je recht hebt op aftrek van voorbelasting, kun je de btw op bijbehorende zakelijke kosten onder voorwaarden verrekenen in je btw-aangifte.
Wanneer geldt het verlaagde btw-tarief van 9%?
Voor bepaalde goederen en diensten geldt het verlaagde btw-tarief van 9%.
Dit tarief is niet afhankelijk van de omvang van je onderneming. Ook een zzp’er met een hoge omzet kan het 9%-tarief toepassen als de geleverde goederen of diensten daarvoor in aanmerking komen.
Welke producten vallen onder 9% btw?
Voorbeelden van producten waarvoor doorgaans 9% btw geldt, zijn:
- Veel voedingsmiddelen.
- Geneesmiddelen die onder het verlaagde tarief vallen.
- Boeken, waaronder bepaalde digitale publicaties.
- Bepaalde medische hulpmiddelen.
Niet ieder product binnen deze categorieën valt automatisch onder het verlaagde tarief. De wettelijke omschrijving en eventuele uitzonderingen zijn bepalend.
Welke diensten vallen onder 9% btw?
Het verlaagde tarief geldt ook voor bepaalde diensten, waaronder:
- Kappersdiensten.
- Bepaalde reparaties aan fietsen.
- Sommige herstelwerkzaamheden aan kleding.
- Schilderen en stukadoren van woningen die aan de leeftijdsvoorwaarden voldoen.
- Bepaalde culturele activiteiten en toegangsdiensten.
Bij werkzaamheden aan woningen is het belangrijk onderscheid te maken tussen arbeid en materialen. Ook kunnen voor verschillende werkzaamheden andere voorwaarden gelden.
Rekenvoorbeeld: 9% btw berekenen
Stel dat een kapper een behandeling uitvoert voor €50 exclusief btw en de volledige behandeling onder het 9%-tarief valt.
| Onderdeel | Bedrag |
|---|---|
| Dienst exclusief btw | €50,00 |
| Btw (9%) | €4,50 |
| Totaal inclusief btw | €54,50 |
De klant betaalt €54,50.
Het is belangrijk dat je het tarief van 9% alleen toepast wanneer jouw specifieke levering of dienst daarvoor in aanmerking komt.
Wanneer geldt het btw-tarief van 0%?
Bij het 0%-tarief bereken je geen btw aan je klant. De levering of dienst is echter wel belast met btw, alleen tegen een tarief van 0%.
Het 0%-tarief wordt vooral toegepast bij bepaalde internationale transacties.
Goederen leveren aan ondernemers binnen de EU
Wanneer je goederen levert aan een ondernemer in een ander EU-land, kan het 0%-tarief van toepassing zijn.
Daarvoor gelden voorwaarden. Zo moet je doorgaans kunnen aantonen dat de goederen daadwerkelijk naar een ander EU-land zijn vervoerd en dat je afnemer aan de relevante eisen voldoet.
Bij bepaalde intracommunautaire leveringen moet je bovendien een opgaaf intracommunautaire prestaties (ICP) indienen.
Goederen exporteren buiten de EU
Bij uitvoer van goederen naar landen buiten de Europese Unie kan eveneens het 0%-tarief gelden.
Je moet met je administratie kunnen aantonen dat de goederen de EU hebben verlaten.
Denk bijvoorbeeld aan uitvoer- en vervoersdocumenten.
Waarom is het 0%-tarief belangrijk?
Het belangrijkste voordeel van het 0%-tarief ten opzichte van een btw-vrijstelling is dat je bij het 0%-tarief in beginsel recht houdt op aftrek van voorbelasting die verband houdt met deze belaste activiteiten.
Je berekent dus geen btw aan de klant, maar kunt de btw op bepaalde zakelijke kosten wel terugvragen.
Dat is een belangrijk verschil met veel btw-vrijstellingen.
Wat is het verschil tussen 0% btw en btw-vrijstelling?
Bij zowel het 0%-tarief als een btw-vrijstelling staat er geen btw-bedrag op de factuur. Toch zijn het fiscaal verschillende situaties.
Bij 0% btw blijft de omzet belast
Wanneer je het 0%-tarief toepast, is je levering of dienst belast met btw tegen 0%.
De btw op zakelijke kosten die samenhangen met deze omzet is in beginsel aftrekbaar, mits aan de overige voorwaarden is voldaan.
Bij een btw-vrijstelling is voorbelasting meestal niet aftrekbaar
Bij een btw-vrijstelling bereken je geen btw over de vrijgestelde prestatie.
De btw die je betaalt op kosten die rechtstreeks samenhangen met vrijgestelde activiteiten kun je in de regel niet aftrekken.
Voorbeelden van wettelijk vrijgestelde activiteiten zijn bepaalde:
- Medische en paramedische zorg.
- Onderwijsactiviteiten.
- Financiële en verzekeringsdiensten.
- Verhuuractiviteiten met betrekking tot onroerende zaken.
Voor deze vrijstellingen gelden specifieke voorwaarden. Niet iedere dienst binnen een genoemde sector is automatisch vrijgesteld.
Vergelijking: 0% btw en vrijstelling
| Onderdeel | 0% btw | Btw-vrijstelling |
|---|---|---|
| Btw berekenen aan klant | Nee | Nee |
| Prestatie belast met btw | Ja, tegen 0% | Nee, vrijgesteld |
| Voorbelasting aftrekken | In beginsel wel | In beginsel niet |
| Btw-aangifte | Meestal opnemen | Afhankelijk van situatie |
| Voorbeeld | Uitvoer van goederen | Bepaalde medische zorg |
Vooral wanneer je veel zakelijke kosten of investeringen hebt, kan dit verschil financieel belangrijk zijn.
Wat betekent btw verleggen?
Naast de btw-tarieven en vrijstellingen bestaat de verleggingsregeling.
Bij btw-verlegging wordt de verplichting om btw aan te geven verplaatst van de leverancier naar de afnemer.
Je berekent dan als leverancier geen btw op de factuur, maar vermeldt dat de btw is verlegd.
Wanneer wordt btw verlegd?
De verleggingsregeling komt onder andere voor bij:
- Bepaalde onderaannemingswerkzaamheden in de bouw.
- Bepaalde leveringen en diensten tussen ondernemers in verschillende landen.
- Specifieke goederen en sectoren waarvoor een wettelijke verleggingsregeling geldt.
De voorwaarden verschillen per situatie.
Voorbeeld van een factuur met verlegde btw
Stel dat je als onderaannemer werkzaamheden verricht voor een andere ondernemer en de binnenlandse verleggingsregeling van toepassing is.
Je factureert €2.000 exclusief btw.
Op de factuur vermeld je €2.000 en de aanduiding btw verlegd. Je berekent zelf geen btw over deze prestatie.
De afnemer verwerkt de verlegde btw volgens de toepasselijke regels in zijn btw-aangifte.
Let op: btw verleggen is niet hetzelfde als het toepassen van het 0%-tarief. De fiscale behandeling en de aangifterubrieken kunnen verschillen.
Welk btw-tarief geldt bij buitenlandse klanten?
Wanneer je zaken doet met buitenlandse klanten, is het niet voldoende om alleen naar de Nederlandse btw-tarieven te kijken.
Je moet eerst bepalen waar de levering of dienst voor de btw belast is.
Diensten aan ondernemers binnen de EU
Bij veel zakelijke diensten aan ondernemers in andere EU-landen geldt de hoofdregel dat de dienst belast is in het land van de afnemer.
In veel gevallen wordt de btw dan verlegd naar de buitenlandse ondernemer.
Daarvoor kunnen aanvullende verplichtingen gelden, zoals het controleren van het btw-identificatienummer en het indienen van een ICP-opgaaf.
Diensten aan particulieren binnen de EU
Bij diensten aan particulieren gelden andere regels.
De hoofdregel is vaak dat de dienst belast is in het land van de dienstverrichter, maar er bestaan belangrijke uitzonderingen.
Voor bepaalde digitale diensten en andere grensoverschrijdende prestaties kunnen bijvoorbeeld regels gelden waardoor btw in het land van de klant verschuldigd is.
Goederen leveren binnen en buiten de EU
Bij goederenleveringen spelen onder andere de plaats van levering, het vervoer en de hoedanigheid van de afnemer een rol.
Voor afstandsverkopen aan consumenten in andere EU-landen kunnen bovendien specifieke regels en de One Stop Shop-regeling (OSS) relevant zijn.
Controleer daarom bij internationale transacties altijd eerst welke btw-regels van toepassing zijn voordat je een factuur verstuurt.
Hoe bereken je btw over een bedrag?
Als ondernemer moet je regelmatig btw berekenen. Daarbij is het belangrijk of je begint met een bedrag exclusief of inclusief btw.
Btw berekenen over een bedrag exclusief btw
Wanneer je het bedrag exclusief btw kent, bereken je de btw door het bedrag te vermenigvuldigen met het toepasselijke percentage.
Bij 21% btw:
Btw = bedrag exclusief btw × 0,21
Bij 9% btw:
Btw = bedrag exclusief btw × 0,09
Voorbeeld bij €500 exclusief btw en 21%:
€500 × 0,21 = €105 btw.
Het totaal inclusief btw bedraagt €605.
Btw terugrekenen uit een bedrag inclusief btw
Soms weet je alleen het totaalbedrag inclusief btw.
Bij 21% btw bereken je de btw-component als volgt:
Btw = bedrag inclusief btw × 21 / 121
Bij 9% btw:
Btw = bedrag inclusief btw × 9 / 109
Voorbeeld: een product kost €121 inclusief 21% btw.
€121 × 21 / 121 = €21 btw.
Het bedrag exclusief btw is €100.
Overzicht van de berekeningen
| Berekening | Formule |
|---|---|
| 21% btw toevoegen | Excl. btw × 1,21 |
| 9% btw toevoegen | Excl. btw × 1,09 |
| 21% btw uit inclusief bedrag halen | Incl. btw × 21 / 121 |
| 9% btw uit inclusief bedrag halen | Incl. btw × 9 / 109 |
Deze formules gelden wanneer het volledige bedrag onder één btw-tarief valt.
Kun je verschillende btw-tarieven op één factuur gebruiken?
Ja. Wanneer je verschillende goederen of diensten levert, kunnen op één factuur meerdere btw-tarieven voorkomen.
Stel dat je twee afzonderlijke prestaties factureert:
- Een dienst van €500 waarop 21% btw van toepassing is.
- Een product van €100 waarop 9% btw van toepassing is.
Dan ziet de berekening er als volgt uit:
| Onderdeel | Excl. btw | Btw |
|---|---|---|
| Dienst (21%) | €500 | €105 |
| Product (9%) | €100 | €9 |
| Totaal | €600 | €114 |
Het totaal inclusief btw bedraagt €714.
Zorg ervoor dat je op de factuur duidelijk onderscheid maakt tussen de verschillende tarieven en btw-bedragen.
Let wel op: wanneer goederen en diensten samen één samengestelde prestatie vormen, kun je niet altijd zonder meer afzonderlijke btw-tarieven toepassen. Daarvoor gelden specifieke regels.
Wat gebeurt er als je het verkeerde btw-tarief gebruikt?
Een verkeerd btw-tarief kan gevolgen hebben voor je facturen, administratie en btw-aangifte.
Je hebt te weinig btw berekend
Stel dat je 9% btw hebt berekend terwijl 21% van toepassing was.
Dan kan het zijn dat je te weinig btw hebt aangegeven en moet je mogelijk aanvullende btw afdragen.
Of je het verschil nog bij je klant kunt innen, hangt onder andere af van de gemaakte prijsafspraken.
Je hebt te veel btw berekend
Wanneer je ten onrechte een te hoog btw-bedrag op de factuur vermeldt, kun je dat bedrag onder omstandigheden toch verschuldigd zijn zolang de factuur niet correct is hersteld.
Een foutieve factuur moet daarom zorgvuldig worden gecorrigeerd.
Hoe corrigeer je een verkeerd btw-tarief?
Controleer eerst welk tarief daadwerkelijk van toepassing was.
Vervolgens kan het nodig zijn om:
- De oorspronkelijke factuur te corrigeren, bijvoorbeeld met een creditfactuur en een nieuwe factuur.
- De btw-boekingen in je administratie aan te passen.
- Een reeds ingediende btw-aangifte te corrigeren, indien nodig.
Afhankelijk van de omvang en de aard van de correctie kan een suppletie omzetbelasting nodig zijn.
Hoe bepaal je als zzp’er het juiste btw-tarief?
Wanneer je een nieuw product of een nieuwe dienst gaat verkopen, is het verstandig om vooraf te bepalen welke btw-regels gelden.
Controleer wat je precies levert
Het btw-tarief wordt bepaald door de aard van de goederen of diensten.
Dat je in een bepaalde branche actief bent, betekent niet automatisch dat al je werkzaamheden hetzelfde btw-tarief hebben.
Controleer aan wie je levert
Lever je aan een particulier of een ondernemer? En is je klant gevestigd in Nederland of in het buitenland?
Vooral bij internationale transacties kan dit invloed hebben op de btw-behandeling.
Controleer of bijzondere regels gelden
Denk aan btw-vrijstellingen, verleggingsregelingen, internationale leveringen of samengestelde prestaties.
Richt je boekhouding correct in
Wanneer je met boekhoudsoftware zoals SnelStart werkt, kun je verschillende btw-codes gebruiken.
Het is belangrijk dat je voor iedere soort omzet de juiste btw-code selecteert.
Een verkeerd ingestelde btw-code kan namelijk leiden tot fouten in meerdere facturen en uiteindelijk in je btw-aangifte.
Controleer wijzigingen in de regelgeving
Btw-tarieven en de voorwaarden voor toepassing kunnen veranderen.
Controleer daarom regelmatig of de btw-behandeling van jouw producten en diensten nog actueel is.
Conclusie
In Nederland gelden drie btw-tarieven: 21%, 9% en 0%. Het algemene tarief van 21% is van toepassing op de meeste goederen en diensten. Het verlaagde tarief van 9% geldt alleen voor specifiek aangewezen producten en diensten, terwijl het 0%-tarief vooral voorkomt bij bepaalde internationale transacties.
Daarnaast bestaan er btw-vrijstellingen en verleggingsregelingen. Deze zijn fiscaal niet hetzelfde als het 0%-tarief.
Voor zzp’ers is het belangrijk om het juiste btw-tarief toe te passen, omdat fouten kunnen leiden tot onjuiste facturen, verkeerde btw-aangiften en onverwachte belastingbetalingen.
Controleer daarom bij nieuwe activiteiten en bijzondere transacties welke btw-regels gelden. Zorg er bovendien voor dat de juiste btw-codes in je boekhouding zijn ingesteld.
Een goed ingerichte administratie helpt je om btw correct te berekenen, facturen juist op te stellen en je btw-aangifte betrouwbaar voor te bereiden.